TẦM QUAN TRỌNG CỦA CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH LOÉT BÀN CHÂN DO ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

18/12/2019 13:52

TẦM QUAN TRỌNG CỦA

CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH LOÉT BÀN CHÂN DO ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Bài và ảnh: Ngọc Lan

        Bệnh lý bàn chân do bệnh đái tháo đường ngày càng trở nên phổ biến và là một trong những nguyên nhân chính khiến người bệnh đái tháo đường phải nhập viện. Đó là một gánh nặng đòi hỏi những chi phí lớn không chỉ về công tác chăm sóc y tế mà cả về kinh tế và xã hội. Chăm sóc bàn chân tốt sẽ giúp cho người bệnh đái tháo đường tránh được các biến chứng nguy hiểm như loét bàn chân hay cắt cụt chi.

       Nguyên nhân gây nên những biến chứng ở bàn chân là do hàng ngày bàn chân phải chịu một khối lượng lớn trọng lực của toàn bộ cơ thể, vì thế có rất nhiều nguyên nhân gây nên các biến chứng ở bàn chân và các nguyên nhân này thường phối hợp với nhau làm cho bệnh càng trở nên trầm trọng. Trong đó, nguyên nhân phổ biến nhất là bệnh thần kinh ngoại vi, bệnh mạch máu ngoại vi và nhiễm trùng. Biến chứng bàn chân là một biến chứng mạn tính thường gặp ở người bệnh đái tháo đường và có khả năng gây tàn phế. Theo các thống kê trong và ngoài nước, hiện có khoảng 5-25% người bệnh đái tháo đường bị loét bàn chân và là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến nhập viện. Bên cạnh đó, 5-15% người bệnh đái tháo đường sẽ bị cắt cụt chi tại một thời điểm nào đó trong cuộc đời và đó là một gánh nặng đòi hỏi những chi phí lớn không chỉ về công tác chăm sóc y tế mà cả về kinh tế và xã hội

          Tại buổi đào tạo trực tuyến của Trung tâm Đào tạo và Chỉ đạo tuyến Bệnh viện Bạch Mai về “Cập nhật chăm sóc người bệnh loét bàn chân do đái tháo đường” CN. Nguyễn Tiến Hồng – Điều dưỡng trưởng Khoa Nội tiết – Bệnh viện Bạch Mai đã chia sẻ rằng “Biến chứng bàn chân làm tăng gánh nặng chi phí điều trị cho người bệnh đái tháo đường cũng như làm giảm đáng kể chất lượng cuộc sống của người bệnh do vậy nếu chăm sóc bàn chân tốt sẽ giúp cho người bệnh đái tháo đường tránh được các biến chứng nguy hiểm như loét bàn chân hay cắt cụt chi. Hàng ngày, bàn chân phải chịu một khối lượng lớn trọng lực của toàn bộ cơ thể, vì thế có rất nhiều nguyên nhân gây nên các biến chứng ở bàn chân và các nguyên nhân này thường phối hợp với nhau làm cho bệnh càng trở nên trầm trọng. Ở Việt Nam, biến chứng bàn chân thường do biến chứng mạch máu, thần kinh và nhiễm trùng nên thường xuất hiện sớm, lan rộng. Các yếu tố nguy cơ gây loét bàn chân bao gồm tiền sử đã bị loét bàn chân, biến chứng thần kinh ngoại vi, biến dạng hoặc dị tật bàn chân, bệnh động mạch ngoại vi.

(CN. Nguyễn Tiến Hồng – Điều dưỡng trưởng Khoa Nội tiết – Bệnh viện Bạch Mai)

         Bên cạnh đó Điều dưỡng Nguyễn Tiến Hồng cũng nhấn mạnh rằng khi gặp một số triệu chứng như sau bệnh nhân nên đến các cơ sở y tế khám và kiểm tra:

        Bàn chân với biến chứng thần kinh ngoại vi với biểu hiện là sự phối hợp tổn thương thần kinh cảm giác, vận động và thần kinh tự chủ. Người bệnh sẽ đau ngọn chi, đối xứng 2 bên, đau âm ỉ hoạc bỏng rát, đau cả khi nghỉ ngơi, tăng về đêm. Hơn nữa mất cảm giác hoặc tê bì 2 bàn chân bắt đầu xảy ra, có thể dị cảm như cảm giác như kiến bò, bỏng rát. Phản xạ gân gối, gân gót sẽ giảm hoặc mất đi cùng với triệu chứng như da khô nứt nẻ, bong vảy, dày sừng, mất mồ hôi. Biến dạng bàn chân như ngón chân hình búa, bàn chân Charcot làm mất cấu trúc giải phẫu bình thường, thay đổi vị trí tỳ đè làm tăng nguy cơ gây loét bàn chân và xuất hiện chai chân ở các vị trí cọ xát thường xuyên

        Bàn chân với tổn thương mạch máu là hiện tượng đau cách hồi, đau ở bắp chân và bàn chân, cảm giác bàn chân bị bó chặt xuất hiện mỗi khi đi lại nhiều và giảm đi khi nghỉ. Lúc đầu đau ít, sau đau nhiều hơn cần thời gian nghỉ lâu hơn. Triệu chứng đau có thể xuất hiện ở hông, đùi hoặc tại bắp chân, da trở nên mỏng, bong, rụng lông. Trong trường hợp nặng, da bàn chân trở nên tím hoặc đỏ thẫm. Các vết loét thường khô, khó liền, dễ hoại tử, nhiễm khuẩn nặng thêm vào đó  mạch khoeo, mạch chày sau hoặc mạch mu chân khó bắt tùy theo vị trí tổn thương.

       Bàn chân với tổn thương kết hợp mạch máu và thần kinh là sự phối hợp của 2 nhóm triệu chứng nói trên. Tại buổi đào tạo CN. Nguyễn Tiến Hồng đã chia sẻ cách lập kế hoạch chăm sóc cho người bệnh loét bàn chân do đái tháo đường cũng như tư vấn và cập nhật thêm kiến thức chuyên ngành điều dưỡng cho các đồng nghiệp tuyến tỉnh thông qua các ca lâm sàng cụ thể. Việc trao đổi chuyên môn thông qua đào tạo trực tuyến không những mang lại hiệu quả công việc cao trong công việc mà còn tiết kiệm thời gian cũng như kinh phí đi lại và tổ chức lớp học.


Các tin khác